Payğambarday jûmsaq bol!

Meyîrîmdî jâne raqımdı Allanıñ atımen bastaymın!

İslam dînînîñ barlıq jağına qarasañız jûmsaqtıq degen sipat mîndettî etîp alınğanın köresîz. Meylî ol fiqĥ, qoğamdıq qarım-qatınas, sauda-sattıq kezînde dos bolsın, ne dûşpan bolsın, barlıq jerde jûmsaqtıq talap etîledî. Payğambarımız (s.ğ.s.) özînîñ köptegen hadisterînde Alla Tağala pendelerînîñ de jûmsaq bolğanın jaqsı köredî dep aytqan. Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) ömîrîn zerdelep körgen jan da ol kîsînîñ öte jûmsaq mînezde bolğandığın bîrden moyındar edî. Mûnıñ barlığı meyîrîmdî jâne raqımdı Alla Tağalanıñ pendelerîne jûmsaq boluın bûyırğanınan dep tüsînuîmîz tiîs. Mîne, osı jayttar İslam dînî menen jûmsaqtıqtıñ arasında tığız qarım-qatınastıñ bar ekenînînîñ ayqın belgîsî.

Alla Tağala Qûran Kârîmde Payğambarına qarata büy deydî: (Ey, Muhammed) Alla tağala tarapınan berîlgen marhamat sebeptî olarğa (sahabalarıña) jûmsaq sözdî boldıñ. Eger tûrpayı, qatal jürektî bolğanıñda edî, âlbette, aynalañnan (bârî de) tarqalıp ketken bolatın edî. Sondıqtan olardı keşîr, olar üşîn Alladan jarılqau sûra jâne îsterîñde olarmen keñes (Ali-İmran 159). Mîne, osı ayatqa zer salıp qarasaq, Alla Tağala süyîktî Payğambarına jûmsaqtıqtı bergenîn mîndet etîp aytıp jatır, jâne sol qalpında jürîsîn jalğastıruına bûyırıp otır. Payğanbarımızdıñ (s.ğ.s.) özî de bîr hadisînde bılay deydî: «Jûmsaqtıq qay nârsede bolsa onı körîktî etedî, al qay nârseden ketse onı körîksîz etedî».

Osı künge deyîn Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) ömîr tarihın zerttegen jüzdegen eñbekter jazıldı. Olar mûsılman ğûlamaları, ne  şığıstanuşılar tarapınan jazılsa da, barlığı bîr auızdan Payğambarımız Mûhammed (s.ğ.s.) adam balasınıñ îşîndegî eñ meyîrban-jûmsaq jan bolğanın moyındadı. Âytse de özderîn: «Payğambardıñ sünnetîmen jüremîz» dep emeurîn bîldîretîn key toptardıñ boyınan mûsılman bauırlarına degen jûmsaqtıq emes, qatîgezdîktîñ jaman lebî sezîlîp jür. Solardıñ sebebînen düyîm jûrt İslam dînî qatîgez dîn degen oyğa şûlğıp jatqanı da jasırın emes.

Mûsılmanşılıqtı ûstanğan ata-babalarımız da halıq arasındağı bauırmaşıldıq pen bîrlîktî, ıntımaq pen ağayındıqtı nığaytuda ârqaşan jûmsaq mînezdî boludı nasihattağan.

Jûmsaq söyleu, jılı jüzdî bolu adam men adamdı jaqındastırıp, dostıqqa, bauır-lastıqqa şaqırsa, tüksigen qabaq, toñtorıs mînez, qatqıl jauap, döñ aybat, ne dörekî söyleu – adamnıñ mâdenietten jûrday ekenîn sezdîrîp, adamdı adamnan suıtadı, köñîlîn qaldırıp, ökpe-renîşke soqtıradı. Sondıqtan, adamdardıñ qaysıbîr qılıqtarına sabır etîp, jûmsaq bola bîlsek, onan asqan mûsılmandıq bola ma?

date10.10.2017readCount924printBasıp şığaru