«Nasır» süresî

«Nasır» süresî Mâdina qalasında tüsken. Bûl sürede Mekkenîñ jeñîsî jaylı âñgîmelenude. Mekke jeñîsî mûsılmandardı küşeyte tüstî. Bûl oqiğadan keyîn İslam arab tübegîne tügel taradı. Küpîrlîk pen serîk qosu jûrnaqtarı tüp-tamırımen joyıldı. Bûl jeñîstîñ nâtijesînde adamdar Alla Tağala dînîne qauım-qauım bolıp kîre bastadı. İslamnıñ tuı kökte jelbîredî. Al, pûtqa tabınuşılar qaldığı qûrıp bîttî. Mekke jeñîsî ilâĥi süyînşî habar edî. Öytkenî, mûsılmandar âlî Mekkege attanbay tûrıp osı süre tüsken edî. Bûl – öz kezegînde payğambarlıqtıñ eñ ayqın dâlelînîñ bîrî.

بسم الله الرحمن الرحيم

 إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ

1. (Mûhammed) Allanıñ jârdemî jâne jeñîs kelgen kezde.

Alla Tağala payğambarğa (s.ğ.s.)jâne mûsılmandarğa: «Ua, Mûhammed! Alladan dûşpandarıñnıñ üstînen jeñîs kelgen sâtte jâne Mekke jeñîsî bolğanda» dep, bergen nığmetîn aytıp ün qatuda. Bûl ayat payğambarlıqtıñ ayqın dâlelî. Öytkenî, süre Mekke jeñîsî bolmay tûrıp-aq tüsken.

وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا

2. Sonday-aq, adamdardıñ Allanıñ dînîne top-tobımen kîrgenîn körgenîñde.

Arabtardıñ eşbîr soğıssız jâne qan tögîssîz ru-ru bolıp dînge kîrîp jatqanın körgenîñde. İbn Kasir: «Barlıq arab ruları Mekke jeñîsîn kütîp: Eger Mûhammed öz elîne üstem bolsa, payğambar bolğanı», – deuşî edî. Mekke fath etîlgen soñ arab ruları, taypaları dînge kîre bastadı. Ekî jıl ötpey-aq arab jerî tolığımen mûsılman boldı. Arab jazirasında tek İslam dînînîñ mereyî üstem boldı.

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا

3. Maqtaular aytıp Rabbıñdı dârîptep ĥâm jarılqau tîle. Negîzînde, Alla – tâubenî qabıl etuşî.

Dûşpanğa üstemdîk, Mekke jeñîsî jâne adamdardıñ dîn qabıldauı siyaqtı ülken nığmetter üşîn Alla Tağalağa maqtau ayt. Ârî özîñe jâne ümbetîñe jarılqau tîle. Aqiqatında, Alla Tağala öte Keşîrîmdî jâne mûsılman pendelerîne erekşe Meyîrîmdî.

Bûl sürede payğambarımızdıñ (s.ğ.s.)düniemen qoş aytısuı meñzelgen. Sondıqtan, sürenîñ ekînşî atı «Tâudiğ» (qoştasu). «Nasır» süresî tüskende payğambarımız (s.ğ.s.) Ayşa (r.a.) anamızğa: «Menîñ uaqıtımnıñ taqağanın körîp tûrmın», – degen eken. Abdulla ibn Omar (r.a.): «Bûl süre qoştasu qajılığında Mina jerînde tüstî, artınan «Bügîn senderge dînderîñdî tolıq ettîm...»[1] ayatı tüstî. Bûdan keyîn payğambar (s.ğ.s.) 80 kün ömîr sürdî»[2], – deydî.

Abdulla ibn Abbas (r.a.): «Omar menî badrlıq ülken kîsîlermen bîrge mâjîlîske kîrgîzetîn. Olardıñ keybîrîne bûl jaqpay: «Balanı nege kîrgîzesîñ, bîzdîñ de balalarımız bar emes pe?», – deydî. «Onı sender dûrıs tanımaysıñdar», – dep, bîr künî menî şaqırıp mâjîlîske kîrgîzdî. Menî olarğa körsetu üşîn şaqırğanın tüsîndîm. Omar olarğa: «Alla Tağalanıñ «Allanıñ jârdemî jâne jeñîs kelgen kezde» ayatı jaylı ne deysîñder?», – dedî. Otırğandardıñ bîrî «Alla Tağaladan jârdem kelse, jeñîs bolsa madaq aytıp, jarılqau tîleuge âmîr etîlîp tûr» – dedî. Al, keybîrî ündemedî. Omar: «Abbastıñ ûlı! Sen ne deysîñ?» – dedî. Men: «Olay aytpaymın» – dedîm. Omar: «Sen ne deysîñ?» – dedî. Men: «Bûl Alla elşîsînîñ (s.ğ.s.)ajalı kelgenîn özîne bîldîrude. Ayat payğambardıñ dâm-tûzınıñ azayğanınıñ belgîsî», – dedîm. Omar: «Uallaĥi, men sen aytqannan basqasın bîlmeymîn, – dedî»[3].


[1]    Maida süresî, 3-ayat

[2]    Qûrtubi, 20/233 

[3] Jam' fauaid uâ a'zabu mâuârid, 2/285

Serîkbay qajı ORAZ
date11.10.2017readCount574printBasıp şığaru