ALTYNǴA SATYLMAǴAN AR nemese ATYMTAI JOMART TÝRALY AŃYZ (Ǵıbratnama)

-Erteń dastarhan jaıylsyn! Tamaqtyń barlyq túri, jemis- jıdek, balyqtyń alýan túri ne bar qazynada barlyǵy qoıylsyn! Sosyn patshalyǵymyzdyń 5 jyldyq qurmetine oraı halqymnyń orta jastan joǵarǵysy, baı kedeıge qaramaı barlyǵy saraıǵa shaqyrylatyn bolsyn! Syımasa bir neshe márte dastarhan qurylsyn -dep Týba patsha bas ýázirge ámir berdi.

Sońǵy kezde dalada, saraıda barlyq jerde jurt aýzynan shyǵatyn áńgime araptardyń Taı rýyndaǵy Hatım (Atymtaı) týraly bolyp ketti. «Hatım Taı búıtipti, Hatım Taı sóıtipti, shirkinniń jomartyn aı»- dep tańdaı qaǵyp tamsana aıtylyp jatqan áńgimeni qulaǵy jıi shalyp qalyp júr. Osy jurt qyzyq dep oılady ishinen.

«Men sııaqty ádil patshanyń jaqsylyqtaryn kórmeıdi de, dastarhan jaıyp as bergen qaıdaǵy bireýdi maqtaı beredi. Ee, ashqursaq baıǵustar qaıtsyn. Sodan jegen, toıǵandaryna máz. Óreleriniń jetken jeri sol bolar»-dep ishteı halqyna renjip qoıdy.

«Qanshama dushpandardan qorǵan bolyp, daý -damaılaryn ádil sheship berip júrsem de biz baıǵusta qadir joq!-degen túıdek- túıdek oılar sanasynan ótip jatty.

Sodan:

«Bundaı qulqynnyń quly bolyp ketkenderge as berseń jaǵady ekensiń ǵoı!»

Mine osy oıdan keıin jaqsylap as berý kerek degen sheshimge kep, ýázirin shaqyryp alyp, berip jatqan tapsyrmasy edi bul.

Saraıǵa dastarhan jaıylyp, baı -kedeı dep bólmesten jurt shaqyryldy. Syımaǵandar saraı aýlasyna otyrdy. As ishilip bolǵan soń, tarqasqan jurt ne dep-jatyr dep halyq arasyna tyńdaýshylar jiberildi. Sondaǵy olardyń aıtyp kelgeni:

«Patshamyzdyń bergen asy qandaı keremet boldy, dastarhany Hatım Taıǵa jaqyndap qaldy»

«Hatım Taı-dan ozǵan jomart bar eken ǵoı»- degendi kútken Týba patshanyń, árıne sonshama rásýá jasap dastarhan jaıǵandaǵy estıin degeni bul emestuǵyn.

Patshanyń boıyn ashý bıledi. Qyzǵanyshtan júregi jarylardaı bolyp tur edi.

Ishinde bir daýys: «Qaıdaǵy bir shóldegi bádáýı arap bedelimdi jermen jeksen etti! Bunyń esesin ol óteýi kerek. Onyń kózi qurymaı halyq seniń jomarttyq pen márttigińdi tanı almaıdy!»

Sheshim qabyldandy. Hatım Taı ólý kerek!

Solaısha ol kúshti bir jigitti taýyp, qolyna eki júz gramm altyn beredi. Isti bitirse, ústine taǵy sonshama altyn qosyp beretinin aıtady.

Altyndy kórgen álgi jigittiń kózi jaınap, qylyshyn qaırap, dereý attanyp ketedi saparǵa.

Solaısha ol surastyra júrip, Taı rýyna jetedi. Sol jerde júzi jarqyn, ózi sııaqty alpamsa deneli bir orta jastaǵy jigit aǵasyna jolyǵady. Álgi kisi: - Qosh keldiń, batyr! Qatty sharshaǵan sııaqtysyń. Búgin meniń qonaǵym bol! - dep úıine alyp ketedi.

Túni boıy qonaǵyna bar yqylasymen qyzmet etip, molynan syı-qurmet kórsetedi. Jaıylyp tósek, ıilip jastyq bolady.

Tań atyp, qonaq jolǵa shyqpaq bolǵanda, úı ıesi birneshe kúnge qalýyn ótinedi. Qonaq bolsa: - Óte mańyzdy sharýam bar, tezirek jetýim kerek, - deıdi.

Jaqsylyq jasaýdan lázzat alatyn úı ıesi: - Sharýań ne?! Múmkin kómegim tıer aıtyp qal - deıdi.

Qonaq: - Ýa, asyl adam, sen óte jomart jan ekensiń. Jaqsylyqty súıesiń, aıtqan syrymdy saqtaıtynyń anyq. Men Hatım degen kisini izdep júrmin. Ony tanısyń ba?-deıdi.

- Hatımde ne sharýań bar? dep suraıdy úı ıesi.

Qonaq ne úshin kelgenin aıtyp berip:

 - Osy iste maǵan kómektese alasyń ba? - deıdi.

- Árıne, kómektesýge bolady. Biraq bul ońaı is emes. Eger aıtqanymdy isteseń, qıyndyqsyz bitedi, - deıdi úı ıeci.

- Ne isteýim kerek? - deıdi jigit.

-- Hatım sen sııaqty batyr adam. Bálkim, ony óltire de almaısyń. Men saǵan onyń turǵan jerin aıtaıyn. Biraq eger óltire almaı, is áshkere bolsa, ornyn kórsetkenim úshin ol meni óltirýi múmkin. Sondyqtan meniń qolym men aıaǵymdy baıla. Zorlap aıtqyzǵandaı bolsyn - deıdi.

Solaısha álgi qonaq úı ıesiniń qol-aıaǵyn myqtap baılaǵan soń suraıdy:

 - Hatım qaıda? Sonda álgi jigit:

- Hatım degen adam - menmin. Eger meniń basym seniń isińe jarasa, nege bermeıin? Qonaqtyń tilegin oryndaý, kóńilin tabý - meniń eń úlken muratym. Qane, óltir de, eshkimge bildirmeı ket!-deıdi.

Muny estigen jigit ne isterin bilmeı, Hatımniń aıaǵyna jyǵylyp:

- Saǵan gúl japyraǵymen urǵan adam da opasyz. Meni keshire gór! - dep jalbarynady.

Sosyn ekeýi qoshtasyp, jigit ámirshiniń aldyna baryp, bolǵan jaıdyń bárin aıtyp beredi de bergen altyndaryn qaıtaryp berip:

-Ýa, Ámirshim! Buıryǵyńyzdy oryndaı almadym. aıyp menen. Shabam deseńiz mine basym -dep moınyn ıipti.

Muny estip, qateligin túsinip, táýbege kelgen Týba patsha:

- «Tasyp ákelgen sýmen dıirmen aınalmaıdy» -degen! Jomarttyq mal-dúnıemen emes, adamnyń bolmysynan eken. Hatımniń jomarttyǵy - onyń jaratylysynan jáne tabıǵatynan, kórkem minezinen eken. Al men tabıǵatym da bolmaǵan nárseni maqtan úshin, dańq úshin satyp almaq boldym. Ári sol jolda, shaıtannyń sybyryna kónip, qaıran aptal azamatty, kóńili darhan, bul dúnıege uqsasy kele bermeıtin abzal jannyń kózin qurtpaq bolyppyn oılap otyrsam! Qate menen, moıyndaımyn. Al sen tapsyrylǵan isti artyǵymen oryndadyń. Óltirmegeniń óte abzal bolǵan! - dep ýáde etken Altyndy eki ese qyp beredi!

Mine osylaısha Týba patsha táýbesine kelip, keıin óziniń Ádildigimen el aýzynda qalǵan edi!