HALYQQA QYZMET - HAQQA QYZMET
Haq din Islam jan-dúnıemiz ben otbasymyzda, odan arysy el ishi men jer betinde tynyshtyq pen bereke ornaýy úshin, bizdi eki dúnıe baqytyna bóleý úshin túsirilgen. Al, ondaı ómirdiń negizgi sharty – meıirim men ádiletke negizdelgen qoǵam qura bilý. Óz kezeginde tobyr emes, toptanǵan el bolý úshin ózara qurmet pen qyzmet kerek. Azamattary bir-birin baýyr sezine almaǵan halyqtyń uly bir maqsat jolynda birigýi bylaı tursyn, ondaı halyqtyń bolashaǵynyń ózi bulyńǵyr...
Qoǵamdyq ómirdegi ádilettiliktiń tabıǵı kepili de – baýyrmaldyq. Eger de qoǵamda baýyrmaldyq bolmasa, meıirimdilik joǵalsa, adamdar ishtarlyq pen kórealmaýshylyq dertine shaldyǵady. Al, bul dert damı kele zulymdyq pen shekten shyǵýdy týdyrady. Sol sebepti de ardaqty Paıǵambarymyzdyń (Ol kisige Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn!) ádiletti qoǵamnyń bastamasy retinde atqarǵan alǵashqy isteriniń biri muhajır men ansar sahabalardy baýyrlastyrý boldy. Alla elshisi óz ónegesimen de, aıtqan ósıetterimen de meıirimdilik pen ózara kómekti, ózge janǵa rııasyz qyzmet etýdi sheksiz saýapqa bóleıtin qaǵıda retinde bekitti. Máselen bir hadıste bylaı delinedi: «Musylman bul dúnıede musylman baýyrynyń ýaıym-qaıǵysyn ketirgen bolsa, Alla Taǵala Qııamet kúni onyń ýaıymyn ketiredi. Kim bul dúnıede musylman baýyrynyń aıybyn jasyrǵan bolsa, Alla Taǵala onyń aıybyn Qııamette jasyrady. Alla Taǵala musylman baýyrynyń qamyn oılaǵan musylmannyń járdeminde bolady».(Buharı jáne Mýslım jetkizgen)
Ardaqty Paıǵambarymyzdyń (Ol kisige Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn!): «Adam balasy qaıtys bolǵanda, onyń myna úsh nárseden basqa amaldary toqtaıdy: úzdiksiz sadaqa (el ıgiligine meshit, jol, mektep salý, t.b.), kópke paıdasy tıetin bilim (kitap t.s.s.) jáne artynan duǵa qylatyn ıgi urpaq» (Mýslım jetkizgen) degen hadısi bar. Bul hadıste, kórip otyrǵanymyzdaı, adam qaıtys bolsa da onyń amal dápterine kózi tiri kezindegideı saýap baryp turýyna sebepshi úsh nárseniń biri – el ıgiligine jaraıtyn meshit, mektep, kitaphana, aýrýhana, kópir saldyrý ekeni, ıaǵnı kóp ıgiligine eńbek etýdiń artyqshylyǵy anyq aıtylyp tur. Al, sahıh jolmen jetken myna oqıǵa bul artyqshylyqty odan ary bekite túsedi: Abdýlla bın Abbas atty sahaba (Oǵan Alla razy bolsyn!) Paıǵambar meshitinde ıhtıkaf qulshylyǵynda otyr edi. Bir kisi meshitke kelip, hazireti Abdýllaǵa sálem beredi de janyna otyrady. Ibn Abbas oǵan: «Eı pálenshe! Ýaıym-qaıǵynyń ishinde otyrǵanyńdy kórip turmyn, ne boldy, jónińdi aıt?» deıdi. Ol: «Ýa, Alla elshisiniń kókesiniń uly! Meniń pálenshege bereshek qaryzym bar edi. Allamen ant eteıin, sol qaryzymdy óteýge shamam kelmeı jatyr» dep jaýap beredi. Ibn Abbas: «Men baryp sóılessem qaıtedi?» dep suraǵanda, jańaǵy kisi: «Qalaýyńyz bilsin» deıdi. Abdýlla bın Abbas aıaq kıimin kıip, meshitten tysqa shyǵady. Sonda álgi kisi: «Siz meshittegi sharýańyzdy umyttyńyz ba?» degende. Ibn Abbas: «Umytqanym joq, men bul qabirdiń ıesinen (Paıǵambarymyzdy meńzep tur) myna sózderdi estigen edim» dep, tómendegi hadısti aıtyp, kózine jas alady: «Kimde-kim baýyrynyń qandaı da bir sharýasyna paıdaly bolyp, onyń qajetin oryndasa, ol isi 10 jyl ıhtıkaf jasaǵannan abzal bolmaq. Al, kim Alla razylyǵyn izdep bir kún ıhtıkafqa kirse, Alla Taǵala ol adam men tozaqtyń arasyna, araqashyqtyǵy shyǵys pen batystan da alys bolǵan, úsh ordy qoıady» (Baıhakı jetkizgen).
Atalmysh hadıs dinimizdegi baýyrlastyq baılanystyń, ózgeler úshin qyzmet etýdiń artyqshylyǵyn anyq kórsetip tur. Bárimiz bilemiz, ıhtıkaf qulshylyǵy – namaz, oraza jáne zikir qulshylyqtaryn qamtıtyn úlken ǵıbadat. Onyń ústine ıbn Abbas sol sátte, ol jerde atqarylǵan qulshylyq basqa mekendegi ǵıbadattan 1000 ese artyq saýapty bolatyn, Mádına qalasyndaǵy Alla elshisiniń meshitinde ıhtıkafta edi! Buǵan qosa hazireti ıbn Abbas – biliminiń tereńdigimen erekshelengen sahaba. Itıkaf qulshylyǵyn totqatyp, dindes baýyrynyń sharýasyna járdem etýge sahabaǵa jol siltegen nárse – sol bilimi. Minekı, sańlaq sahabalardy Paıǵambarymyz (Ol kisige Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn!) osylaı tárbıelegen edi...
Halyqqa, týǵan elge qyzmet etýdiń dárejesi áýeli ıman qýatyna táýeldi bolsa, odan keıin Otanǵa degen mahabbatqa baılanysty ekendigi daýsyz. Elge qyzmet etýdiń bir kórinisi sol eldiń tilin, dinin, salt-dástúrin, memlekettik rámizderin qurmetteý bolyp tabylady. Sondaı-aq, halyq ıgiligindegi múlikti talan-tarajǵa salmaý, kisi aqysyna kóńil bólý, ult múddesi úshin jumys isteý de – Otan aldyndaǵy adaldyqtyń, ıman kemeldiginiń belgisi. (Osy oraıda joldasy kelgen kezde aldyndaǵy shyraǵyn aýystyratyn II Omardyń úlgisi qandaı ǵajap!..) Sol sebepti kez-kelgen el memleket múlkine zor jaýapkershilikpen qaraıtyn, ult múddesin óz múddesinen joǵary qoıa biletin, aqshadan ardy bıik sanaıtyn azamattary kóbeıgende ǵana gúldeneri anyq. Al týǵan eliniń abyroıyn oılaǵan, týǵan jeriniń kórkeıgenin qalaǵan árbir azamat óz isin jaqsy meńgerýge talpynýy qajet; kásibı biliktiligin arttyryp, óz mamandyǵynyń sheberi bolýy tıis. Sonda ǵana kópke paıdaly bolyp, saýaby eselene bermek.
Túrki jurtyna rýhanı ustaz bolǵan Qoja Ahmet Iassaýı babamyz halyqqa qyzmet etýdiń sharty – topyraq sıpatty bolý, ıaǵnı ózimshildikten arylyp, nápsini tyıý ekenin eskertedi. Ol kisi: «Dertsiz adam – adam emes, muny ańda» dep, Jaratýshy Iesine degen mahabbattan jurdaı mundarmen qatar, óz eliniń, Otanynyń aldyndaǵy mindetin eskermegen, qara basynyń qamyn ǵana kúıtteıtin pendeni adamdyq qasıetten ada, ıaǵnı «ýaıymy joq, dertsiz» jan retinde sýretteıdi. Al, Abaı hakim:
«Mazlumǵa janyń ashyp, ishiń kúısin,
Hareket qyl, paıdasy kópke tısin.
Kóptiń qamyn áýelden Táńiri oılaǵan,
«Men súıgendi súıdi» dep Ień súısin», – dep túıindese, Shákárim atamyz: «Adamdyq boryshyń – halqyńa qyzmet qyl, Aq joldan aınymaı, Ar saqta, ony bil», – deı kele, halyqqa qyzmet qylý Ar-ımannyń basshylyǵymen ǵana durys júzege asatynyn dáıektep berdi. Endeshe, «Kámil adam – júregin tolyǵymen Alla Taǵalaǵa, tánin halyqqa qyzmet etý jolyna tapsyrǵan adam» (Ábý Álı Júrjanı) dep taǵy bir danyshpan aıtpaqshy, halyqqa qyzmet etý – qulshylyq ekenin, adamdyq ári musylmandyq borysh ekenin baǵamdaı otyryp, «Halyqqa qyzmet – Haqqa qyzmet» degen qaǵıdany basshylyqqa alyp ǵumyr keshsek, júzimizdiń eki dúnıede jaryq bolary anyq!
Alǵadaı ÁBILǴAZYULY
