KÓZGE KÓRINBEITIN KÓLEŃKE

08 qarasha 2022 368 0
Оqý rejımi

«Adam kóleńkesinen qashyp qutyla almaıdy» degen sózdi aıtqan adam qansha danyshpan bolsa da, adam balasy jaqsylyqpen jalǵas júretin jamandyǵymen kúresýine erik berilgen. Hákim Abaı oǵan: «Adam minezin túzep bolmaıdy degen adamnyń tilin keser edim» dep emeýrin tanytady. Biraq, bizge kemeńger Abaıdyń emeýrini túsiniksiz. Óıtkeni, biz dúnıeni tirshiligimizge qajetti nemese qajetsiz dep ekige bólip qaraıtyn zamana urpaqtarymyz. Eń ońtaıly joldy osy dep baǵamdaımyz. Sóıte tura jan dúnıemizde álde bir beımaza kúı tynym bermeı turǵanyna ishimiz qazandaı qaınaıdy, kúıinemiz, ókinemiz. Biraq, ne shara.

Ómirde izgilik pen meıirimdiliktiń mereıi ústem bolýy úshin qandaı qýat, qandaı rýhanı óris kerek? Ol bar ma? Bar bolsa qaıda? Joq bolsa, nege joq? Sonda adam boıyndaǵy raqymshyldyq, oıyndaǵy parasat, meıirimdilik sezimderin tunshyqtyryp turǵan ne nárse? Ol qandaı zulmat?

Parasat maıdany

Egoızm. Álem osy tamyrdyń qan soǵysynyń yrqynda. Bul ózińniń qalaýyńdy ǵana qanaǵattandyrý. Joq. Ózińniń emes. Ásili nápsińniń. Sebebi Hákim Abaı: «Menimen menikiniń aıyrylǵanyn, Óldi dep at qoıypty óńkeı bilmes»,- dep paıymdaıdy. Demek, «MEN» rýh, jan. Al, «MENIKI» nápsi, tán.  Túsinikti. «Meni» men «menikiniń» mánin ajyratyp alýymyzdyń basty sebebi jaqsy men jamannyń sanamyzda mıdaı aralasyp ketpeýi úshin baǵyt-baǵdar bolsyn.

Al, altrýızm degen ne? Bul eshqandaı syı-sııapat pen qurmet kútpesten ózgelerge jaqsylyq jasaý. Jaqsylyq jasaı alýdyń ózi syı-sııapat. Biraq, jaqsylyq jasaýdyń bir úlgisi bolýy kerek emes pe? Ol ózgege degen meıirimdilik, aıaýshylyq, jaqsy kórýshilik, qaıyrymdylyq, mahabbat. Meıirimdilik – ol jaqsylyqtyń ózi. Ekeýi bólip alǵysyz bir bútin. Ózgeler kórý úshin, «desin deý úshin» (Hákim Abaı) jasalatyn jaqsylyqtar – meıirimdilik emes. Ol kirshiksiz asyl qasıetterdiń ózin «meniki» (Ego) úshin paıdalanǵysy keletin zulymdyq. Asyl dinimiz Islam ony «rııa» deıdi.

- Onda turǵan ne bar eken? Ol tirshilik etýdiń bir zańdylyǵy emes pe?

Biz onsyz ómir súre almaımyz ǵoı.

- Joq. Ol qoǵamdy tyǵyryqqa tireıdi. Otbasynda. Jeke adamdy da. Túpki nátıjesi sol. Ómirdiń kez-kelgen kórnisin alyp qarasaqta. Egoızmniń sońǵy aıaldamasy jalǵyzdyq, jan azaby. Ol bizge eshqandaı jaqsylyq ákelmedi. «Menikiniń» jekeshildik múddesin álemniń bar lázzaty jıylsady qanaǵattandyra almaıdy. 

Birinshi kórinis

Bári jaqsy. Basynda. Sodan keıin. Iá. Egoızm ishki sezimmen jymdasyp, eki adamnyń qarym-qatynasyna aralasa bastaǵanda súıispenshilik sezimine oryn qalmaıdy.  Áıel zaty er adamnyń únemi mán berip, túrli syılyqtar tartý etip, ózi úshin ǵana ómir súrgenin qalaıdy. Durys. Biraq, osy Egoıstik programma áıeldi únemi mazasyz kúıge salady. Jaısyzdyq syılaıdy.Únemi talap etý. Taǵy da, taǵy da...

Paradoks. Rýhanı kózqaras boıynsha Egoıstik qalaýdy qanaǵattandyrý múmkin emes. Qalaýymyzdy izdep tapqan sátte tynyshtyq tapqandaı bolamyz. Biraq keýde tusymyz álide qýys bolyp turǵan sııaqty. Taǵy da álde ne jetispeı turǵandaı. Taǵy da jantalasa izdeımiz, taǵy da azap...

Ekinshi kórinis

Kúndelikti turmysta barlyǵy óz qalaǵanymyzsha bolsa deımiz. Birneshe jyl buryn satyp alǵan kóligim men úıim bar (úlken bolmasa da). Allaǵa shúkir. Biraq, jolda kele jatyp sál jyltyraǵan kólikti kórgende nege oıym ózgerip kete beredi? Qyzyq. Ishime sańyraý qulaqtar qaptap ósip ketkendeı.  

Úshinshi kórinis

Jumysta da solaı. Qyzmet óte qolaıly. Qyzmettik dárejemde jaman emes. Jalaqyda. Biraq, anaý qyzmetkerdiń jalaqysy nege menikinen kóbirek. Onyń ústine basshylyqpen de óte jaqsy qarym-qatynas jasaıdy. Bul ádildik emes qoı. Iá. Ádildik emes. Ázirge meniń oıymsha. Meniń emes. «Menikiniń». Ár adam dál osy sezimdi ishteı sezingen bolar. Mindetti túrde. Óıtkeni, ol bizdiń tabıǵatymyz. Odan qashyp qutyla almaımyz. Jan-dúnıemizdegi qaıshylyq rezıýmesiniń qysqasha nusqasy osyndaı.

Biz osylaı ómir súremiz. Únemi jan kúızelisi. Uıqysyz túnder. Kúnder. Saǵattar. Mınýttar. Basqasha ómir súrý jolyn tappadyq jáne osylaı ómirden ótemiz. Ólsheýli ǵumyr. Ókinishti. Mańdaıymyzǵa jazylǵany osy ma? Álde basqa jol bar ma?  

Tórtinshi kórinis

Bar. Basqa adamdar baqytty bolsa – bizde baqyttymyz. Bul Allanyń zańy. Jatarqannyń ámiri. Ómirlik óshpes ólshem. Ardaqty Muhammed Paıǵambarymyz (s.a.s.) bul qaǵıdany: «Ózine qalaǵan jaqsylyqty ózgege de qalamaıynsha shyn musylman bola almaıdy»,-dep musylman balasy osy ustanymdy eń birinshi basshylyqqa alý kerektigin shegelep aıtady. Bul ýtopııa sııaqty bolyp kórinedi. Biraq, otbasylyq jaǵdaıǵa qarasaq munyń shyndyq ekenine kózimiz anyq jetedi. Myna kóriniske qaraıyqshy. Anasynyń qushaǵyndaǵy bala erke qylyǵymen, sheksiz qýanyshymen anasyn baýrap alǵan. Balasy qanshalyqty qýansa  anasy da sonshalyqty qýanyshty, ári baqytty. Balasynan aıanar meıirimi joq. Ol kúlse kúledi, jylasa jylaıdy. Adamdar da, qoǵamda, búkil álem, ǵalam da solaı. Tutas zańǵa baǵynady. Ol bir-birine degen meıirim, mahabbat. Dinniń maqsaty árbir adamnyń júregine osy meıirimdilik dánegin egý bolatyn.

Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.): «Adamdarǵa meıirimdilik tanytpaǵandarǵa Alla meıirimdilik jasamaıdy», – deıdi. Hákim Abaı: «Raqymdylyq, meıirbandylyq, ýa árbir túrli adam balasyn óz baýyrym dep, ózine oılaǵandaı oıdy olarǵa da bolsa ıgi edi, demek bular – júrek isi, asyqtyq ta – júrek isi», – dep Paıǵambarymyzdyń (s.a.s.) ósıetin oı eleginen ótkizip, maǵynasyn dál sol qalpynda jetkizedi.

Sonymen, kúnniń sáýlesi tússe kóleńke kimniń basynda bolmaıdy, biraq odan keletin zııan shamaly. Eń bastysy ómirdegi, qoǵamdaǵy, jan-dúnıemizdegi kóleńkelerden Jaratqan ıem jar bolyp, aman saqtasyn!

Óıtkeni onyń qateri... Qaýpi...

Pіkіrler Kіrý