OŃ QOL SOL QOLDAN JAQSYRAQ

Asyl dinimiz Islamnyń tańǵajaıyp erekshelikteri az emes jáne ómirimizdiń barlyq jaǵyn úılesimdi túrde qamtıdy. Jaqsylyqty dáriptep, kúlli jamanshylyq ataýlydan tyıyp otyrady. Islam qasıetti adamı mártebege laıyq bolatyn joldy kórsetedi, mysaly, qulshylyqta, ózge adamdarmen qarym-qatynas jasaýda, jeke basymyzdyń isinde, sondaı-aq, as qabyldaý mádenıetinde.

Islamda barlyq nárse qulshylyqpen ne bolmasa jaǵymdy is-árekettermen baılanysty, tipti meshitke kirý, namazdan keıingi sálem berý, kıim kııý, iship-jeý – bári de oń jaqtan bastalady nemese oń qolmen jasalady.

Al sol qol jáne sol aıaqqa keler bolsaq, bári kerisinshe: ájethanaǵa kirý, meshitten shyǵý, sińbirý, ish dáret alý – osynyń bári sol qol men sol aıaqpen jasalatyn amaldar. Demek, oń qol sol qoldyń qasynda ıgi ári mártebeli degendi bildiredi.

Alla Elshisi (ﷺ) Omar bın Salamǵa (r.a.) bylaı aıtqandyǵy keltirilgen: «Áı, ul: «Bı-smı-Llahı (Allanyń atymen)» dep, oń qolyńmen je ári aldyńdaǵy astan alyp je!» (Buharı, Múslım).

Al basqa bir hadıste bylaı keltirilgen: «Alla Elshisiniń (ﷺ) qasynda otyrǵan bir adam sol qolmen jegende, Paıǵambarymyz (ﷺ): «Oń qolmen je», - degen. Álgi adam: «Men jeı almaımyn», - deıdi sonda Paıǵambarymyz (ﷺ) oǵan: «Sen budan bylaı da jeı almaısyń», - degen. Bul adamǵa tákapparlyqtan basqa eshteme kedergi keltirmegen edi, alaıda ol budan bylaı rasymen de oń qolyn aýzyna apara almaı qalǵan eken» (Múslım, Ibn Hıbban).

Taqýalardyń anasy Aısha (r.a.) bylaı aıtqan: «Alla Elshisi (ﷺ) oń qolymen dáret alyp, as ishken, al sol qolymen ish dáret alyp, basqa da yńǵaısyz isterdi jasaǵan» (Ábý Dáýd).

Salman ál-Farısı (r.a.) bylaı keltirgen: «Alla Elshisi (ﷺ) ish dáretti oń qolmen alýǵa tyıym salǵan» (Múslım).

Alla Elshisi (ﷺ) bylaı aıtqan: «Sol qolmen jemeńder, shynynda, shaıtan sol qolmen iship-jeıdi» (Múslım).

Qasıetti Quranda Alla Taǵala Óz Elshisiniń (ﷺ) sózine qulaq aspaýǵa bolmaıtyndyǵyn eskertken: «Sondyqtan onyń ámirine qarsy kelgender, ózderine bir apat jetýinen nemese jan túrshigerlik azap kelýinen saqtansyn» (24:63).

Demek, tamaqty oń qolmen jeý kerek, alaıda syrqat bolý nemese basqa da sebepti oń qolmen jeı almasa, munda kúná joq.

Ǵalymdar oń qolmen tamaq jeýdiń birneshe erekshelikterin atap kórsetken. Olar:

1. Sol qolmen iship-jeıtin shaıtannan aıyrmashylyq;

2. Oń qol mártebesiniń sol qoldan joǵarylaýy;

3. Bul adamdarmen aralasý ádebi – adamdarmen amandasýda ári ish dáret alýda bir qoldy qoldanbaý;

4. Qııamet kúni Alla Taǵala bizdiń amal dápterimizdi oń qolymyzǵa beredi degen úmit.