Түсінде Алла Тағаланы көру мүмкін бе?

15 қараша 2021 307 0
Оқу режимі

Ассалаумағалейкум! Адам баласы түсінде Алла Тағаланы көру мүмкін бе?


Жауап

Түсінде Алла Тағаланы көру мүмкін бе деген сұраққа кейбір ғалымдар мүмкін емес, кейбіреулері мүмкін деп жауап береді.

Имам Нәуауи (р.х.) айтады: «Әл-Қази: «Ғалымдар түсінде Алла Тағаланы көру мүмкін әрі дұрыс екеніне бірауыздан келіскен. Алайда ұйқыда Алланы Өзіне лайық болмаған дене кейіпінде көрсе, оны (көрген нәрсесін) Алладан өзге нәрсе деп біледі. Өйткені, Хақ Тағаланы әлдекімге ұқсату мүмкін емес», – деген.

Ибн әл-Бақиллани: «Түсінде Алла Тағаланы көру жүрекке ой, қиял, болжам туғызады. Бұл нәрсе (жаратылысқа тән) болған немесе болып жатқан істерде кездеседі», – дейді»[1].

Жаратушы Иемізді түсінде дене заттарды көргені секілді тура мағынада (хақиқи) түсінілмейді. Өйткені, Құдіретті Алланы көзбен көру мүмкін емес. Ол әрбір айып және кемшіліктерден ада, пәк әрі таза. Құран Кәрімде: «Ал олар [жаратылыстар] оның бәрін біліммен қамти алмайды»[2], – делінген.

Салаф салихиндердің (алғашқы буын мұсылмандары) түстерінде Алла Тағаланы көргенін ғалымдар тұспалдап (тәуил етіп) түсіндірген. Имам Бәғауи (р.х.): «... Құдіретті Алланы көру қалтқысыз әділеттік сезімде, сүйсінген халде, дарқандықта, жақсылықта жүзеге асады. Түсінде Алла жәннатты, кешірімді немесе тозақтан құтқаруды уәде етсе, Оның сөзі хақ, айтқан уәдесі шын болмақ. Құдайдың назары ауса, Оның мейірімі, ал бет бұрса, күнадан ескертуі, деп түсінеді. Құран Кәрімде: «...солар – ақыретте еш үлес алмайтындар һәм қиямет күні Алла олармен сөйлеспейді, назарын да салмайды...»[3] деп баяндалады.

Түсінде Алла Тағала байлық беріп жатса да, пенде оны алса, алған нәрсені сынақ, бейнет және дерт деп біледі. Соны ойлап оның тынышы кетеді, мазасызданады және сол арқылы ол үлкен сауапқа кенеледі»[4].  

Осындай таңжайып түс көргенде Алла Тағалаға мақтау айтып, шүкір ету керек. Өйткені, бұл – бір игілік (сый). Қаласа, оны сенімді бір адамына айтады, қаласа, айтпайды. Түсінде Алла Тағаланы көру мүмкін емес дейтіндер ойларын былай тұжырымдайды:

«Біреу түсімде Алла Тағаланы көрдім десе, Шейх Имам Әһлі сүннет басшысы Әбу Мансур Матуриди (р.х.): «Бұл адам пұтқа табынушыдан да жаман», – деген.

Бұл мәселе Бухара мен Самарқанд машайықтары арасында тартысқа себеп болған. Самарқанд машайықтары: «Алла Тағаланы түсінде көру – болмайтын, жалған іс. Өйткені түсінде көргені қиялдан өзге нәрсе емес. Алла Тағала одан ада, пәк. Бұл мәселе жайында сөз қатпау абзал»[5], – деген.  

ТҮЙІН: Алла Тағаланы түсінде көру мүмкін емес. Көргені жәй қиял болып саналады. Ондай түсті ешкімге айтпаған дұрыс. Зәру жағдайда ғана ондай ғажап түстерді Құран мен сүннетке сәйкес тәуил етіп, ауыспалы астарлы мағынада жеткізеді. Бұл ретте «Оған [Аллаға] ұқсас ештеңе жоқ»[6] қағидасын ұстанып, Хақ Тағалаға кейіп, сурет, көлем, пішін, шек, тарап берілмейді. Алланы әрбір айып және кемшіліктерден ада, пәк әрі таза деп біледі.

Ең дұрысы Аллаға ғана мәлім!  

 


[1] Имам Нәуауи, Сахих Муслимнің шархы, 5/25.
[2] «Таһа» сүресі, 110-аят.
[3] «Әли Имран» сүресі, 77-аят.
[4] Шарх ас-сунна», 12/227.
[5] «Фәтауа Қазихан», 3/329.
[6] «Шура» сүресі, 11-аят.

Автор: Fatua.kz – ҚМДБ Шариғат және Пәтуа бөлімі

Пікірлер Кіру