ADALYQ – ALLA TAǴALANYŃ AMANATY

Adaldyq – árbir musylmannyń bolmysynyń aınasy, qoǵamnyń tiregi. Adal qoǵam qurý – tek zańǵa baǵyný ǵana emes, ár adamnyń júreginde, is-áreketinde, sózinde shynaıy adaldyqty ornyqtyrýdy talap etedi. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy 2026 jyldy «Islam jáne adal qoǵam» jyly dep jarııalap, qoǵamdaǵy ádildik pen adaldyq qundylyqtaryn nasıhattaýdy basty maqsat etip qoıdy. Bul bastama jas býyndy ar-uıatqa tárbıeleý, alaıaqtyq pen paıdakúnemdikke tosqaýyl qoıýǵa baǵyttalǵan.

Alla Taǵala adamǵa eń asyl qasıet retinde adaldyqty amanat etti. Adaldyq – jan tazalyǵy, sóz ben istiń úılesimdiligi, ár áreketimizdiń Jaratýshy aldynda jaýapty ekenin seziný. Musylmannyń shynaıy kelbeti men ıman dárejesi onyń is-áreketindegi múltiksiz adaldyǵymen ólshenedi. Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) ózine paıǵambarlyq kelmeı turyp-aq «Ál-Ámın» – senimdi, adal dep atalǵan. Onyń hadısinde adaldyq pen amanattylyqtyń ómirlik qaǵıda ekenin aıqyn kóremiz: «Saǵan amanat tapsyrǵannyń amanatyn orynda. Saǵan qııanat jasaǵanǵa sen qııanat jasama.»

Adaldyq tek shyndyqty aıtý emes, ol – ishki dúnıe men syrtqy árekettiń birligi. Hakim Abaıdyń aıtqanyndaı, adamnyń qaırat, aqyl jáne júregi birlikte bolsa, ol shynaıy adaldyqtyń úlgisin kórsetedi. Musylman eń aldymen Allaǵa adal bolýy tıis. Bul – qulshylyqta yqylasty bolý, rııadan aýlaq bolý, ár isti Jaratýshy razylyǵy úshin oryndaý. Imam Ǵazalı adal nıetpen jasalǵan amaldyń qutqarýshy ekenin atap kórsetken.

Rııa – árbir ıgi istiń saýabyn joıatyn júrektegi rýhanı dert. Eger adam jaqsylyǵyn maqtaý úshin istese, ol ózine de, Allaǵa da adal emes. Sol sebepten adaldyq – júrek tazalyǵy men yqylastyń úılesimi, ár árekettiń shynaıylyǵy.

Shákárim atamyz: «Adamdyq boryshyń – halqyńa eńbek qyl, ar saqta» dep ósıet qaldyrǵan. Munyń máni úsh nársede kórinedi:

1. Halqyna adal eńbek etý – naǵyz qyzmet pen ǵıbadat.
2. Aq joldan taımaý – Quran men súnnettiń, adaldyq pen shynshyldyqtyń jolynda turý.
3. Ar saqtaý – ár árekettiń adaldyqqa jáne ımanǵa sáıkes kelýi.

Adaldyq tek jeke adamnyń ǵana qasıeti emes, tutas qoǵamnyń tiregi. Eger ár adam óz isin Alla aldyndaǵy amanat dep qabyldasa, qoǵamda senim, birlik jáne bereke ornaıdy.

Musylman úshin adaldyq kúndelikti ómirde kórinis tabady:

• Adal tabys – kásipke qııanat aralastyrmaý, taýar men qyzmettiń sapasyn jasyrmaý.
• Adal as – tazalyq pen berekeniń kilti.
• Sóz adaldyǵy – aıtylǵan sózge jaýapkershilik.
• Rýhanııat adaldyǵy – jalǵyz qalǵanda da, kópshilik aldynda da birdeı bolý.

Adaldyq adamnyń rýhanı damýy men qoǵamdaǵy bedelin arttyrady. Ol adamdar arasynda senim ornatyp, qoǵamnyń turaqtylyǵy men birligin qamtamasyz etedi. Alla Taǵala adal qoǵamǵa berekesin jaýdyrady, al aramdyq pen jemqorlyq qoǵamdy ishten buzady.

Islam jáne adal qoǵam ıdeıasy – árbir musylmannyń ómirlik ustanymy bolýy tıis. Adaldyq jeke adamnyń ǵana qasıeti emes, tutas qoǵamnyń tiregi. Ol árbir otbasynan bastalyp, qoǵamǵa taraıdy. Eger ár adam óz isin Jaratýshy aldyndaǵy amanat dep qabyldasa, senim men bereke ornaıdy, qoǵam ádildik pen turaqtylyqqa qol jetkizedi. Shynaıy adaldyq – bul qoǵamdy biriktirýshi kúsh, otbasyǵa baqyt pen elge bereke ákeletin qasıet.

Baqytbek TÓLEGENULY