ChAILDFRI ÚKIMI

Asa Qamqor, erekshe Meıirimdi Allanyń atymen bastaımyn. Barsha madaq ataýly álemderdiń Rabbysy Allaǵa tán. Adamzattyń ardaqtysy paıǵambarymyz Muhammedke onyń otbasy men sahabalaryna salaýat pen sálem bolǵaı!

 Chaıldfrı (aǵylsh. childfree – «balasyz») – bul sanaly túrde balaly bolýdan bas tartýdy nasıhattaıtyn sýbmádenıet[1].

Bul termın er men áıelge birdeı qoldanylady. Búginde chaıldfrı ıdelogııasy áleýmettik jáne mádenı turǵydan ózekti máselelerdiń birine aınalyp otyr. Bul kózqarasty jaqtaýshylar balalardy jek kórmeıdi. Alaıda olar kóbine bala tárbıesine jumsalatyn shyǵyndardan qashýdy, qosymsha jaýapkershilikti moınyna almaýdy, jeke erkindik pen kásibı damýdy aldyńǵy orynǵa qoıýdy, sondaı-aq «meniń denem – meniń quqyǵym» degen ıdeologııany negizgi sebep retinde alǵa tartady.

Chaıldfrı, ıaǵnı sanaly túrde balaly bolýdan bas tartý, sharıǵat turǵysynan quptalmaıdy. Buǵan tómendegi dálelder negiz bola alady:

1. Bul ıdeologııa adam bolmysyna (fıtrasyna) qaıshy. Úılený jáne urpaq súıý – tabıǵı qubylys. Alla Taǵala qasıetti Quranda: «Adam balasy úshin áıelderdi, balalardy, altyn kúmisten jınalǵan qazynalardy, sáıgúlikterdi, maldar jáne eginderdi qumarta súıý ásem kórsetilgen. Bular – dúnıe tirshiliginiń qyzyǵy» [2], – dep baıandaıdy.

2.Paıǵambar (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) súnnetine qaıshy. Neke qııý – Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) súnneti. Onyń negizgi maqsattarynyń biri – adamzat teginiń saqtalýy men urpaqtyń jalǵasýy.

Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Seni jaqsy kóretin ári kóp bala týatyn áıelge úılenińder. Óıtkeni men senderdiń kóptikterińmen qııamet kúni basqa úmbetke maqtanamyn»[3], – degen.

Islamda balaly bolý – erli-zaıyptylarǵa ortaq quqyq. Sondyqtan olardyń biri bala súıýdi qalasa, ekinshi tarap oǵan tyıym sala almaıdy. Tek bala tárbıesine daıyndalý nemese densaýlyqty qalpyna keltirý syndy oryndy sebeptermen júktilikti ýaqytsha keıinge qaldyrýǵa ruqsat etiledi. Mundaı jaǵdaıda erli-zaıyptylardyń ózara kelisimi bolýy jáne qoldanylatyn tásilderdiń densaýlyqqa zııan keltirmeýi shart. Al tek jaýapkershilikten qashý nemese kedeılikten qorqyp júktilikten ádeıi bas tartý sharıǵatta quptalmaıdy. Sondaı-aq urpaqsyzdyqqa ákeletin, júktilikti birjolata boldyrmaıtyn kez kelgen tásilder sharıǵatta haram bolyp sanalady[4].

Sonymen qatar chaıldfrı ıdeologııasy otbasy ınstıtýtyn álsiretip, qoǵam men ulttyń bolashaǵyna keri áserin tıgizedi.

  

 ShEShIM:

1.Chaıldfrı ıdeologııasy ıslam sharıǵatyna, adam tabıǵatyna jáne neke maqsatyna qaıshy.

 2.Júktilikti boldyrmaý nemese keıinge qaldyrý tek májbúrli jáne sharıǵat talabyna qaıshy kelmeıtin jaǵdaıda ǵana ruqsat etiledi.

3.Ádeıi júktilikti birjolata boldyrmaıtyn kez kelgen tásilderge tyıym salynady.  

 

 

 

 [1]https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B0

[2] «Ál Imran» súresi, 14-aıat.

 [3] Ábý Dáýit, №2050. Násáı, №3227.

[4] https://iifa-aifi.org/ar/1746.html.