KÓRKEM OIMEN KÓMKERILGEN KITAP

19 qarasha 2026 240 0
Оqý rejımi

Jýyrda Bas múftı, din qaıratkeri Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń «Islam jáne adal qoǵam» kitaby qolyma tıdi. Bas múftı qasıetti Quran aıattaryndaǵy teńdessiz adamgershilik qundylyqtardy, izgilik qaǵıdattaryn, uly ıdeıalar men danalyq dáristerdi, taǵylymdy kórkem nasıhatty, sonymen qatar ary da, jany da, qoly da, júregi de, peıili de, sezimi de taza, syrtqy symbaty men ishki bolmysy, sózi men isi birdeı kelisken, móldir qasıetterge ıe adal musylmannyń shynaıy bolmysyn naqtyly aıǵaqtarmen, shynaıy parasatty támsildermen, derekti mysaldarmen dáıektep, jandandyryp paıymdaıdy.

Ata dinimiz Islam – musylman áleminiń qubylanamasy. Túzý jol kórsetýshi, adamzatty izgilikke bastaǵan nurly jol desek, adaldyq – sol joldaǵy eń asyl qasıet. Iá, ıslamnyń baǵa jetpes qundylyqtary men qazaq halqynyń myńjyldyqtar boıy jınaqtalyp, júıelenip, suryptalǵan dástúrli dúnıetanymymen, uǵym-túsinikterimen, paıdaly paıymdaýlarymen ózara sabaqtastyra oqyrman zerdesine uıalatý – din qaıratkeri Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń basty ustanymy. Jáne de ıman, amal, senim, hareket, minez, ádildik, adaldyq bir-birlerimen tórkindes, iliktes uǵymdar ekenin bajaılap túsindiredi. Máselen, adaldyq (oıdyń tazalyǵymen, nıettiń durystyǵymen, sózdiń shynaıylyǵymen, istiń ádildigimen tamyrlas) – musylmannyń táji, rýhanı ómiriniń túpqaǵıdasy.

Avtor óz eńbeginde kesek-kesek mynadaı taqyryptarda oı órbitedi: «Islam – ómir salty», «Adal musylmannyń beınesi», «Qulshylyq pen adaldyq», «Qoǵam jáne musylman», «Qazirgi zaman jáne Islam». Árbir musylman adaldyqty tý etip úlpildetip ustasa, qoǵamda ádildik saltanat quryp, jemqorlyq joǵalar edi dep jazady.

Ult muraty – qoǵamdy izgilendirý, sáýlelendirý. Rýhanı-adamgershilik qundylyqtar órken jaıǵan jaǵdaıda, el de baq-berekeli, mádenıetti bolary haq. Rýhanı kemeldik – qoǵam ómiriniń gúldenip kórkeıýiniń kepili.

Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń «Islam jáne adal qoǵam» eńbeginde Islamnyń negizgi qaǵıdalary (kálıma aıtý, namaz oqý, oraza ustaý, zeket berý, qajylyq jasaý) men ımannyń sharttary (Allaǵa, perishtelerge, qasıetti kitaptarǵa, paıǵambarlarǵa, aqyret kúnine ıman keltirý, taǵdyrǵa, jaqsylyq pen jamandyqtyń Alladan ekenine sený, ólgennen keıin qaıta tirilýge sený) jik-jigimen, naq-naǵymen saralanyp túsindiriledi. Sonymen qatar ıman qaǵıdattaryn áýeli júrekpen, sodan keıin tilmen rastaý qajettigin erekshe eskertedi.

Islam dininiń qoǵammen tikeleı baılanysyn aıtqanda, dindi saqtaý, ómirdi saqtaý, («bir adamdy óltirý kúlli adamzatty óltirgenmen teń»), aqyl-esti saqtaý («Aqyl – Haqty tabýdyń quraly»), aq nekeni saqtaý («Urpaq jalǵastyǵy men tektiligin saqtaý»), dúnıe-múlikti saqtaý («ózgeniń múlkine qol suǵýǵa, urlyqqa, paıyzdyq ósimge, qumar oıyndaryna qatań tyıym») sııaqty bes qundylyqtyń erekshelikterin saralap sıpattaıdy.

Adal musylman bolmysyn zerdeleýde avtor Quran aıattaryna júginedi: «Ýa, ıman keltirgender! Alla úshin qoldaryńnan kelgenshe týrashyl, kýálikke júrgende qara qyldy qaq jarǵan ádil bolyńdar!» («Maıda» súresi, 8-aıat) nemese: «Rasynda Alla ádildikti (Allany kórip turǵandaı), ıgi ister isteýdi jáne týǵan-týysqa qol ushyn berip qaraılasýdy buıyrady. Sonymen qatar arsyzdyqtan, jamandyq ataýlydan jáne zulymdyqtan múldem tyıady. Oılanyp-tolǵansyn, ǵıbrat alsyn dep, Alla senderge osylaısha nasıhat aıtyp, jol silteıdi» («Nahl» súresi, 90-aıat). Ia bolmasa: «Olarǵa aıt: «Rabbym (árbir iste) ádil, týra bolýdy buıyrady...» («Aǵraf» súresi, 29-aıat).

Shynynda da ádildik, týrashyldyq – lıderlik minezdi, strategııalyq oılaýdy, patrıottyq rýhty tileıdi. Ádildigine adaldyǵy saı aqyldy basshy – eldiń baǵy. Ádildigimen máshhúr bolǵan halıfa Omar týraly Saǵd ıbn Ábý Ýaqqas bir daýly másele haqynda bylaı deıdi:

«Ákim Saǵd ıbn Ábý Ýaqqas (Alla oǵan razy bolsyn) máseleni bylaı dep túsindiredi: qazirgi halıfa Omarmen (Alla oǵan razy bolsyn) Islamnan aldyn joldas edik. Birde ekeýmiz 200 túıeni alyp, saýda maqsatynda Iranǵa bardyq. Sol jerde bireýler túıelerimizdi, aqshamyzdy tartyp aldy. Sandary kóp uıymdasqan top edi. Biz eshteńe jasaı almadyq. Kóńil-kúıimiz túsip, eski bir kerýen saraıǵa baryp panaladyq. Kerýen saraıdyń ıesine jaǵdaıymyzdy túsindirdik. Saraıdyń ıesi jaqsy adam edi. Ol bizge: «Patshaǵa baryp jaǵdaılaryńdy aıtyńdar, ol ádil adam. Mindetti túrde senderge kómektesedi», – dedi. Biz ertesi tańerteń patshanyń quzyryna baryp, tilmash arqyly jaǵdaıymyzdy aıttyq. Núshıraýan patsha bizdi tyńdap, bir dorba altyn berip, elimizge qaıtýdy buıyrdy.

Máselemiz sheshilmegen soń kóńil-kúıimiz túsip, kerýen saraıǵa qaıta keldik. Saraı ıesi máseleni estip: «Bul jerde bir shıkilik bar. Birge baraıyq, men senderge tilmash bolamyn», – dedi. Bizdi qaıta patshanyń qabyldaýyna alyp bardy. Jaǵdaı saraı ıesiniń aıtqanyndaı bolyp shyqty.

Biz eshteńe túsine almaı quzyrynan shyqtyq. Keshkisin 200 túıemizdi esiktiń aldyna alyp keldi. Tańqaldyq. Sonda jaǵdaıdy bileıik dep saraı ıesinen suradyq. Ol: «Senderdiń túıeleriń men aqshalaryńdy tartyp alǵan patshanyń úlken uly men ýáziri eken. Bular bir uıymdasqan top qurǵan. Jaǵdaıy joqtar men shetten kelgenderdiń dúnıe-múlikterin tartyp alýmen aınalysyp júr eken. Sender alǵash barǵanda tilmash buny túsingen. Biraq ol da solardyń biri bolǵandyqtan sózderińdi Núshıraýan patshaǵa basqasha etip aýdaryp aldaıdy. Men sendermen barǵanda jaǵdaıdy aıttym. Patsha ony túsindi. Alaıda nege qaqpadan bólek shyǵýlaryńdy aıtqanyn túsinbedim», – deıdi.

Ertesi tańerteń men shyǵys qaqpadan shyqtym. Qaqpanyń aldynda eki adamnyń darǵa asylyp turǵanyn kórip, olardyń kim ekenin suradym. Sóıtsem bireýi Núshıraýannyń úlken uly, ekinshisi ýáziri eken. Hazireti Omar (Alla oǵan razy bolsyn) shyqqan qaqpanyń aldyna patshany aldap, uly men ýázirin qorǵap qalǵan bizge tilmash bolǵan adamdy darǵa asyp qoıypty. Halıfa Omar (Alla oǵan razy bolsyn) saǵan bergen hatta: «Bilesiń, men Núshıraýannan ádildikte kem emespin», – dep maǵan sol oqıǵany esime salyp otyr. Ol degeniń «halyqqa zulymdyq etseń, ádildik úshin seni dar aǵashyna asamyn», – degeni. «Endi máseleni túsingen bolarsyń, ne úshin bozaryp ketkenimdi», – deıdi.

Altyn Orda dáýiriniń shaıyry Saıf Saraı (1321-1396): «Eki kisi eldiń jáne dinniń dushpany: biri sol – sultan bolyp, ádildik qylmasa, ekinshisi – taqýa bolyp, ǵylymy bolmasa», – dep paıymdaǵan.

«Qulshylyqtaǵy yqylas» týraly taraýshasyndaǵy jandy pikirlerdiń taǵylymyna da qyzyǵasyń. Ne nárseni isteseń de, kásippen shuǵyldansań da, áńgime-hıkaıat tyńdasań da, sóz sóıleseń de, oqysań da, meıirim, yqylas, ynta, qyzyǵýshylyq kerek-aq. Áserlenbeseń, oıyń da, sanań da, rýhyń da, kóńiliń de kórkeımeıdi. Osy rette Hatımýl Asam áýlıeniń namazdy yntamen oqý haqyndaǵy pikiri meılinshe maǵynaly:

«Áýeli namaz úshin qajet bolǵan daıyndyqty kórkem túrde orynda. Odan keıin Qaǵbany kóz aldyńda, syrat kópirin aıaǵyńnyń astynda, jánnatty oń jaǵyńda, tozaqty sol jaǵyńda elestet. Jelkeńde Ázireıil janyńdy alaıyn dep kútip turǵanyn oıla. Sosyn: «Osy namaz ómirimdegi eń sońǵy namazym» dep, qorqynysh pen úmit halinde álemniń Rabbysynyń aldynda turǵanyńdy sezin. Shyn júrekpen tákbir aıt. Aqyryn jáne maǵynasyn oılaı otyryp, Quran súrelerin oqy. Qarapaıymdylyqpen rúkúǵqa bar, hushýǵpen sájde jasa. Deneń namazdyń negizgi sharttaryn oryndaı bersin, biraq rýhyń, ıaǵnı kóńiliń únemi sájde kúıinde bolsyn jáne bir sát te bolsa Allamen birge ekendigińdi umytpa!..».

Musylman balasy kez kelgen is-áreketinen rýhanı lázzat alǵany lázim, sondaı-aq áleýmet isinde jibi túzý sóz aıtý, amanat pen ýádede aınymaý paryz.

Adam bolmysyndaǵy izgiliktiń sıpattary – ádildik pen adaldyq. Bul rette myna oqıǵany aıtyp ketpeske bolmaıdy. «Ardaqty Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) 629 jyly kórshi eldiń patshalaryn Islamǵa shaqyryp, hat joldaıdy. Solardyń qatarynda Vızantııa ımperatory Geraklǵa da hat joldaıdy. Vızantııa ımperatory Gerakl parsylardy jeńip, qaıtarynda Sırııaǵa kelgen edi. Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Islamǵa shaqyrǵan haty onyń qolyna osy kezde tabys etiledi. Imperator bul hatqa ashýlanbaı, kerisinshe ne ekenin bilgisi kelip, ári osy jaıynda maǵlumat alý úshin Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) jerlesterinen birnesheýin alyp kelýdi buıyrady. Osy kezde Ábý Sýfııan mekkelik saýdagerlerdiń kerýenin bastap, Shamǵa bara jatqan edi. Gerakldiń adamdary olardy jolyqtyryp, ımperatordyń aldyna alyp barady.

Gerakldyń qasynda Rımniń atqaminerleri otyrǵan kezde olardy quzyryna qabyldap, tilmash arqyly olardan:

– Paıǵambarmyn degen bul adamǵa týysqandyq jaǵynan eń jaqyny bolǵanyń qaısysyń? – dep suraıdy. Ábý Sýfııan:

– Eń jaqyny menmin, – deıdi. Sonda Gerakl tilmashqa qarap: «Men myna adamǵa paıǵambar jaıynda birneshe saýal qoıamyn. Eger ol maǵan ótirik aıtatyn bolsa, joldastary jalǵan ekenin bildirsin», – deıdi.

Ábý Sýfııan: «Allaǵa ant eteıin, eger ótirik aıtar bolsam, joldastarym kópke taratyp jiberetininen qoryqtym. Áıtpese ol jaıynda ótirik aıtar edim», – degen. Sodan keıin Gerakl birneshe suraq qoıady. Sonyń biri:

– Paıǵambarlyq kelgenge deıin ótirik aıtqan kezi boldy ma? – degende Ábý Sýfııan:

– Joq, – deıdi. Gerakl:

– Ýádeden taıqyp, sertin buzǵanyn kórdińder me? – degende Ábý Sýfııan:

– Joq! Búginge deıin bolǵan emes. Biz qazirdiń ózinde onymen belgili ýaqyt aralyǵynda shaıqaspaýǵa kelistik. Bul merzim ishinde ne isteıtinin bilmeımiz. Osy sertten taıyp kete me degen qaýpimiz de joq emes, – deıdi. Gerakl:

– Ol halyqty ne nársege shaqyrady? – deıdi. Ábý Sýfııan:

– Bizge jalǵyz Allaǵa qulshylyq etýge, Oǵan esh nárseni serik qospaýǵa, atalarymyz tabynǵan puttardan bas tartýǵa shaqyrady. Namaz oqýdy, durys jolmen júrýdi, jarlylarǵa sadaqa berýdi, haramdardan boıdy aýlaq ustaýdy, sertte turýdy, amanatqa qııanat etpeýdi, týǵan-týysqa járdemdesýdi buıyrady, – dep jaýap qatady. (Dámıra Ómirzaqqyzynyń «Adamzattyń asyl táji Muhammed (s.ǵ.s) paıǵambardyń ómiri» kitabynan qarańyz: 481-483-better).

Ádildigimen de, adaldyǵymen de elge janqııarlyqpen qyzmet etken halıfa Omar memleket esebinen mádınalyqtarǵa mata taratady. Ózi sol matadan tigilgen sý jańa kóılegin kıip, meshittegi minberge kóterilip, sózin bastaı bergende bir adam ushyp turyp:

«Ýa, Omar! Sen bizdiń aldymyzda sóıleýge haqyń joq. Sebebi keshe qazynadan barlyǵymyzǵa mata tarattyń. Biraq sol mata kıim tigip alýǵa jetpedi. Al óziń kıim tigip alypsyń. Bul ádiletsizdik», – deıdi. Sol kezde halıfa Omar (Alla oǵan razy bolsyn) qasyndaǵy balasyna: «Balam, Abdýlla! Munyń jaýabyn sen túsindirip bershi!» – deıdi. Sonda Abdýlla: «Ákem keshe maǵan ári ózine eki mata ákeldi. Ol mata ne ózine, ne maǵan jetpedi. Keıin ákeme: «Siz eldiń aldynda kóp bolasyz. Mynaý jyrtyq-jamaý kıimińizben júrgenińiz uıat bolady», – dep óz matamdy bergen edim. Osylaı eki matany qosyp bir kıim tigip alyp, sizderdiń aldaryńyzǵa shyǵyp tur», – deıdi.

Avtor ádildigi adaldyǵyna ushtasqan halyq qyzmetkerleriniń ómirinen jarqyn mysaldar keltiredi. Máselen, Qunanbaı qajy, hakim Abaı, Janqutty sheshen, Shákárim qajy. Birde bir jolaýshy aryp-ashyp kele jatyp, ymyrt jabylǵanda aýylǵa jetkende bir kisi úıine qaraı kele jatyr eken:

– Assalaýma aleıkým, – dep sálem beredi. Ol:

– Ýaǵaleıkým salam, – dep jaýap qaıtarady. Musylman eken ǵoı dep qýanyp, jolaýshy ekenin aıtqanda álgi adam úıine qonaq retinde shaqyrady.

Álgi jolaýshy tamaǵyn jep, shaıyn iship, asqazanyna el qonǵan soń, jan-jaǵyna qaraıdy. Úı ishinde kitap pen qaǵazdan basqa artyq zat joq eken. Sodan úı ıesinen:

– Siz kim bolasyz? – dep suraıdy. Úı ıesi:

– Ábý Hanıfamyn, – deıdi. Jolaýshy:

– Siz ana ataqty ǵalym Ábý Hanıfasyz ba? – dep tań qalady. Ábý Hanıfa:

– Iá, sol ǵalymmyn, – degende jolaýshy:

– Siz óte tanymalsyz, men sizdi bir záýlim saraıda turatyn shyǵar desem, siz qarapaıym úıde turady ekensiz. Sizdiń úıde kitaptan basqa artyq zat joq eken, – degende Ábý Hanıfa:

– Sende de eshteńe joq qoı, bir dorbańnan basqa, – deıdi. Jolaýshy:

– Siz qyzyq ekensiz, men jolaýshymyn, maǵan dúnıe ne kerek?! Dorbamda tek kerek zattar, oramal, sabynym, jaınamazym, bir úzim nanym bar, bir qaladan ekinshi qalaǵa bara jatyrmyn, – deıdi. Sonda Ábý Hanıfa:

– Maǵan dúnıe ne kerek?! Men de jolaýshymyn. Besikten shyǵyp, aqyretke ketip bara jatyrmyn, – dep jaýap beredi.

Rýhanı sulýlyq, jan tazalyǵy, kórkem minez nıet tazalyǵy men shynaıylyqtan týyndaıdy. Adam denesiniń patshasy – júrek bolsa, nıettiń bastaý kózi – júrek tazalyǵy. «Jaqsynyń júregi – aına ispetti» deıdi halyq danalyǵy.

Musylmandyqtyń basty sharttary: adal rızyq, qarapaıymdylyq, kishipeıildik, shynshyldyq. «Shynshyldyq jaqsylyqqa jeteleıdi, al jaqsylyq jánnatqa jeteleıdi» degen hadıs bar.

Naýryzbaı qajy Taǵanuly bular týrasyndaǵy oı-pikirlerin fılosofııalyq, áleýmettik, pedagogıkalyq máni tereń ǵıbratnamalarmen tuzdyqtap sáýlettendiredi.

«Qoǵam jáne musylman» deıtin 4-bólimde ata-anany ardaqtaý, jaqsylyq jasaý («Ana – ósiredi, áke – úıretedi»), meıirimdilik tanytý («Ákeń ókinbeıtindeı, anań jylamaıtyndaı ómir kesh»), bala tárbıeleýdegi Islam qundylyqtary («Balańmen jas kezde Qudaı týraly sóılespeseń, erteń Qudaımen balań týraly sóılesesiń»), dosqa, kórshige, qoǵam aldynda adaldyq («Adal adam – qoǵamnyń eń úlken baılyǵy», «Halyqqa qyzmet etý – Haqqa qyzmet etý»), er men áıeldiń bir-birine kirshiksiz adaldyǵy («Erli-zaıyptylar – qos qanat»), ózge din ókilderimen qarym-qatynas jaıynda oı terbep, keleli keńesterimen ortaqtastyrady.

«Qazirgi zaman jáne Islam» atty bóliminde ǵylym men bilimniń negizdeýshisi, jetildirýshisi Islam ekendigin, Alla Taǵala ıisi adamzatqa áý basta-aq bilimniń sáýlesin taratqanyn, ıaǵnı «Jaratqan Rabbyńnyń atymen oqy! Ol adamdy uıyǵan qannan jaratty. Oqy! Rabbyń asa jomart. Ol qalammen úıretti. Adamǵa bilmegenin úıretti» («Alaq» súresi, 1-5 aıattar) deıtin Paıǵambarymyzǵa (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) ilim-bilimge shaqyratyn úndeý túskenin, ǵalamdy taný oraıynda óz bolmysymyzdy tolyq tekserýge buıyrǵanyn, bilim jolyna yntyqtyrǵandar paıǵambarlar ekendigin málimdeıdi. Máselen, Adam ata adamzat órkenıeti tarıhyndaǵy shamshyraq tulǵa. Barsha tilder men ataýlardy úıretken. Quranda: «Ol Adamǵa barlyq ataýlardy úıretti» («Baqara» súresi, 31-aıat) delingen. Sonymen qatar bilim berýdiń mánisin, ádisnamasyn, ustazdyqtyń syrlaryn jetik bilgen. Ol perishtelerge de keńes bergen. «Men senderge kókter men jerdiń ǵaıybyn bilemin dep aıtpap pa edim?» («Baqara» súresi, 33-aıat).

Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń jazýynsha, Ydyrys paıǵambar qalammen alǵash jazýdy, oqýdy, kásip jasaýdy, esep júrgizdi, ýaqyt pen ólshemdi júıeleýdi, kıim tigýdi úıretken tálimger. Nuh paıǵambar bolsa, Allanyń qalaýymen keme jasaǵan. Dáýit paıǵambar patsha bolǵan, el basqarǵan, ádil bılik júrgizgen, qol eńbegimen kún kórgen.

Teginde, «Bilim izdeý – árbir musylmanǵa paryz» (hadıs). «Aıt: biletinder men bilmeıtinder teń bola ma?» «Zúmár» súresi, 9-aıat). Eńbekte kórsetilgendeı, Quran Kárimde tabıǵat, ǵalam, ǵarysh, adam jaratylysy, aqyl dúnıesi, zertteý, oılaý álemi týrasynda 700-deı aıat bar eken. Alla Taǵalanyń uly maqsaty – adam balasy on segiz myń ǵalamnyń jumbaǵyn sheshýge oı júgirtse, zeıin aýdarsa degendi meńzegen. «Kúdiksiz kókter men jerdiń jaratylýynda aqyl ıeleri úshin ǵıbrattar bar» («Álı Imran» súresi, 190-aıat). Zadynda, tabıǵat – uly oqýlyq, ǵıbratnama.

Dúnıe jaratylysynyń hıkmetin tanýǵa Quran aıattarynan mol mysaldar keltirilgen, ǵylym men dinge baılanysty Islam órkenıetinde de, túrki-musylman aǵartýshylary eńbeginde de úzdik baısaldy baılamdar jetkilikti qoldanylǵan.

Kitaptyń adam balasynyń rýhanı jetilý jolynda tárbıelik máni orasan. Mminez-qulqyn, dúnıe taný qabiletin, sheberligin, ómir súrý strategııasyn, ımandylyǵyn, tártibin, ádebin, meıirbandyǵyn, tolyqqandy qulshylyǵyn (oraza ustaý, namaz oqý, sadaqa men zeket berý, qajylyq jasaý) fılosofııalyq, gýmanıstik, áleýmettik qyrlaryn barynsha aıqyn dáleldermen júıeli tolǵaıdy.

«Aqparattyq ǵasyrdaǵy musylmannyń mindeti» taraýynda zamanaýı kókeıkesti máseleler, atap aıtqanda, rýhanı qundylyqtardyń qunsyzdanýy, áleýmettik jeliniń zardaby, ǵaıbattaý (tilmen jaraqattaý) laıyqty áshkerelenedi. Mysaly, ósekshiniń jazasy qandaı degende, bir hadıste Alla Elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) qabir janynan ótip bara jatyp: «Myna adamdar azaptalyp jatyr. Biraq olar úlken nárse úshin azaptalyp jatqan joq. Onyń biri – ósek tasýshy edi..», – degen (Buharı, Múslım).

Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń «Islam jáne adal qoǵam» atty kitabynyń mazmunyn, taǵylymyn, rýhyn «adaldyq – qoǵamǵa senim syılaıtyn adamdyqtyń eń bıik dárejesi», «shyndyq jaqsylyqqa bastaıdy, jaqsylyq jannatqa bastaıdy» deıtin kesek oılary aıqyn tanytady.

 

Serik NEGIMOV, 

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,

Halyqaralyq «Alash» ádebı   syılyǵynyń laýreaty, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor 

«Munara» gazeti, №21 

2026 jylǵy 10 qarasha
 



​

Tirkelgen qoldanýshylar ǵana pikir qaldyra alady. Saıtqa k

Pіkіrler Kіrý