«ShIRIGEN ShÓPTI MAL JARATPAS, ShIRENGEN JIGITTI EL JARATPAS»
Qazaq ǵurpynda kishi úlkenge aldymen sálem beredi. Jasy kishiniń birinshi bolyp sálemdespeýi baryp turǵan turpaıylyq sanalady. Jas adam úlkenniń aldynda amandaspaı sóz bastasa nemese bedireıip qarap tursa, ondaılardy «kórgensizdiń balasy» dep, «tárbıe kórmegen teksiz» dep, onyń ózinen buryn ata-anasyn kinálaıdy. Áne, sondyqtan árbir ata-áje, áke-sheshe balany qarǵadaıynan sálem jolyn jasaýǵa úıretip, sanasyna sińiredi. Ol - otbasyndaǵy úlkenderdiń bir paryzy.
Jasy kishiniń úlkenge qurmet kórsetýi - ata anańnyń, aýylyńnyń, qala berdi elińniń abyroıy. Óıtkeni ata-ana, aýyl- aımaǵyńa alǵys estirtý nemese jaǵymsyz atqa qaldyrý keıde bir aýyz sálemniń berilý-berilmeýimen baǵalanyp ketetini bar. «Teksiz eldiń balasy», «nusqasyzdyń qyzy», «tektemeı ósken kórgensiz» degen sekildi aýyr sóz estý kimge jeńil deısiń? Al «ónegeli aýyldyń balasy eken», «óser eldiń urpaǵy eken», «ónegeli shesheniń qyzy eken», «tekti atanyń uly eken» degen sııaqty janǵa jaǵymdy, aýylyńa, ata-anańa alǵys ákeletin maqtaý sózdi estý jas adam úshin bir mártebe emes pe!
Qazaqta jasy kishi ózinen úlkenge at ústinde otyryp sálemdespeıtin. Jas kezimizde kólikpen kele jatqanda eresek kisiler ushyrasa qalsa, atymyzdan qarǵyp túsip, qol qýsyryp amandasatynbyz. At ústinde qoqyraıyp otyryp sálemdesý ór-kókirektik, nadandyq retinde qabyldanatyn. «Shirigen shópti mal jaratpas, shirengen jigitti el jaratpas» dep ondaılardy jaǵymsyz sózge iliktiretin. Asyly, halqymyz aq saqaldy atany, aq shashty ájeni, aq samaıly ákeni, aq jaýlyqty anany, jalpy, úlkendi qurmettegen. Aldynan kesip ótpegen. «Sen» dep sereıtip sóılemegen. Qazaqtyń ulttyq bitim-bolmysyn ajarlaıtyn ardaq bir qasıeti osy - úlkendi syılaýy.
Baýyrjan MOMYShULY
Zeınep Ahmetova apamyzdyń “Babalar amanaty” kitabynan alyndy.
