«JARLY NEGE PATShADAN KÓŃILDI?»

Baǵzy bir zamanda dáýleti tasyǵan aıbyndy patsha serigi ári aqylshy ýázirine qarap muń shaǵypty:

- Ýa, ýázirim! Men myna qara basymdy alyp júre almaı júrgende, saraıdaǵy qosshyma qarasam, menen áldeqaıda baqytty, kóńili alańsyz kórinedi. Aldynda asy, artynda maly joq jaı bir kedeı. Al meniń aldymda - aq orda, astymda - altyn taq, dúnıeniń bar raqaty aldymnan tabylady. Sonda da kóńilim kónshimeı, janymdy tynymsyz úreı men mazasyzdyq bıleıdi de turady. Munyń syry nede? - depti.

Sonda suńǵyla ýázir jymıyp:

- Taqsyr, onyń kóńiline salmaq salǵan syrdy bilgińiz kelse, bir synaq jasap kóreıik. «Toqsan toǵyzdyń quryǵy» deıtin tásil bar, sony qoldanaıyq, - deıdi.

- Ol ne qylǵan tásil? - depti patsha tańdana.

- Tún qatyp, álgi qyzmetshińizdiń bosaǵasyna toqsan toǵyz altyn salynǵan dorba tastap ketińiz. Syrtyna: «Saǵan arnalǵan júz altyn» dep jazyp qoıyńyz da, esigin qaǵyp, tasadan baǵyńyz. Qalǵanyn kózben kórersiz, - deıdi ýázir.

Patsha aıtqandy qyldaı buzbaı oryndaıdy.

Kedeı qyzmetshi esik aldyndaǵy dorbany kórip, júregi jaryla qýanyp, úıine kirgizedi. Dorbanyń aýzyn sheship, altyndardy syldyrlata sanaı bastaıdy: «Toqsan jeti, toqsan segiz, toqsan toǵyz...» Ári sanaıdy, beri sanaıdy - bir altyn kem!

«Syrtynda júz dep tur edi ǵoı. Jolda túsip qaldy ma eken?» degen kúdik boıyn jeńedi.

Sol túni úı ishiniń berekesi ketedi. Kedeı baıǵus qatyny men bala-shaǵasyn aıaǵynan tik turǵyzyp, qolyna shyraq ustatyp, tún qarańǵysynda bir altyndy izdeýge salady. Bosaǵany da, aýlany da tintip, jerdiń túbin qazady. Biraq bir altyn tabylmaıdy. Tań qylań bergende qajyǵan áke yzaǵa minip: «Kórmeı qaldyńdar, durys izdemedińder!» dep bala-shaǵasyna jekip, berekesi ketken shańyraqta aıqaı-shý, renish ornaıdy.

Keshe ǵana qanaǵatty serik etip, júzi jadyrap júrgen beıbaqtyń kóńiline kúmán men dúnıeqońyzdyqtyń derti kiredi. Tabylǵan toqsan toǵyz altynnyń qýanyshy áp-sátte umytylyp, jetpeı qalǵan jalǵyz tıynnyń ýaıymy bar tynyshtyǵyn urlaıdy.

Ertesine patshanyń quzyryna ádettegideı kóńili shat, júzi jarqyn qyzmetshi emes, qabaǵy túksıgen, uıqysy qanbaǵan, ishi qyjylǵa toly bir paqyr kirip keledi.

Sonda ǵana patsha ýáziriniń ne meńzegenin túsingen eken.

Bul fánıde pende balasy ózine buıyrǵan toqsan toǵyz nyǵmetti mise tutpaı, peshenesine jazylmaǵan sol bir ǵana kemshilikti izdeýmen ómirin sarp etedi. Táńirdiń bergenin kóre almaı, bermegenine qamyǵyp, shúkirsizdiktiń tuńǵıyǵyna batady. Adamnyń sory - barǵa qanaǵat qylmaı, joqty joqtaǵannan bastalady.

Túıin:

* Qolyńdaǵy toqsan toǵyz nyǵmettiń qadirin bil - onyń ózi shalqyǵan dáýlet.

* Jaratýshydan keńshilik tile, biraq násip etkenine kúpirlik qylma.

* «Azǵa qanaǵat qylmaǵan, kópten qur qalady» demekshi, shúkirshilik etken jannyń ǵana kóńili toq, rýhy baı bolady.

Shyn máninde, baqyt degen - qol jetpegendi armandaý emes, qolyńdaǵynyń qadirine jete bilý. Bergenine - shúkir, bermegenine - sabyr qylǵan júrek qana qos dúnıeniń tynyshtyǵyna kenelmek.

 

Abdulakhad Smanov