MARQUMNYŃ JETISI, QYRQY, JYLDYQ ASYN ÓTKIZÝ DURYS PA?
MARQUMNYŃ JETISI, QYRQY, JYLDYQ ASYN ÓTKIZÝ DURYS PA?
Ответ
Adam qaıtys bolǵannan keıin onyń atynan sadaqa berý, muqtajdarǵa kómektesý, jurtqa tamaq taratý jáne Quran baǵyshtap, duǵa jasaý – saýapty isterdiń biri.
Alaıda marqumnyń jetisin, qyrqyn nemese jyl- dyǵyn ótkizý sharıǵatta mindettelgen arnaıy rásim emes. Mundaı jıyndar janazasyna qatysa almaǵan alystaǵy aǵaıyn-týysqandary kóńil aıtyp, kórisýi jáne marqumǵa duǵa jasaýy úshin sadaqa retinde ótkizilse, «mýbah» (ruhsat etilgen) joralǵylardyń qataryna jatqyzylady.
Marqumnyń atynan as berý ruqsat etilgen is bolǵanymen, sharıǵatta mindetti túrde mal soıyp, qaryzdanyp nemese úlken dastarqan jaıýdy talap etpeıdi. As beriletin bolsa, ol otbasynyń jaǵdaıyna qaraı, ysyrapsyz jáne maqtannan aýlaq túrde uıymdastyrylǵany durys.
Marqumnyń atynan jasalatyn saýapty isterdiń túri kóp. Mysaly, sadaqa berý, muqtaj adamdarǵa járdemdesý, ıgi is jasaý, marqumǵa duǵa etý jáne t.b. Mundaı saýapty isterdi belgili bir kúnge baılamaı, kez kelgen ýaqytta adamnyń shamasyna qaraı jasaýǵa bolady.
Eger marqumnyń atynan as berilse, onyń negizgi maqsaty – Allanyń razylyǵyn izdeý, marqumnyń kúnálarynyń keshirilýin tileý, oǵan duǵa jasaý jáne jasalǵan sadaqanyń saýabyn baǵyshtaý bolýy kerek. Sonymen qatar mundaı jıyn ólimdi eske alyp, tirilerge ǵıbrat alýǵa, qysqa ǵumyrdy izgilikpen ári qulshylyqpen ótkizýge sebep bolǵany jón.
Sondyqtan qazaly jıyn dúnıelik áńgime, oıyn- saýyq, báseke men dańǵazaǵa aınalmaýy tıis. «Ózekti janǵa – bir ólim» degendeı, qaza – dúnıelik qyzyq- tyń nemese orynsyz áńgime men oıyn-saýyqtyń ýaqyty emes. Bul – marqumdy eske alyp, oǵan duǵa jasaý, jaqyndaryna kóńil aıtý, sabyrǵa shaqyrý jáne qaıǵysyna ortaqtasý úshin bas qosatyn kez.
Qoryta aıtqanda, marqumnyń jetisi, qyrqy, jyldyǵy – sharıǵatta mindettelgen rásim emes. Degenmen marqumǵa duǵa jasaýy maqsatynda mundaı jıyndardy ysyrapsyz, maqtansyz ótkizýge bolady. Eń mańyzdysy – jıyndy jarysqa aınaldyrmaı, marqumǵa duǵa jasaýǵa, sadaqa berýge jáne tirilerge ǵıbrat alýǵa baǵyttaý.
Medet QURMAShULY
«Iman» jýrnaly, №11, 2026 jyl
Автор: айтбай арслан